15 meldingen, 2 grote calamiteiten en corona

Terugkijken op bijzonder ‘Rode Telefoon-jaar’

Als journaals berichtten over ernstige onrust in toeristisch gebied, gingen de seinen bij SOS International op oranje. Sinds april 2019 beheerde SOS International gedurende 12 maanden de Rode Telefoon. Dit betekent dat SOS International namens Nederlandse verzekeraars de coördinerende alarmcentrale is bij bepaalde calamiteiten in het buitenland. Een korte impressie van wat achteraf een bijzonder, maar gelukkig relatief rustig calamiteitenjaar bleek te zijn.

Als er 8 of meer Nederlanders betrokken zijn bij vliegrampen, busongelukken of andere calamiteiten in het buitenland, treedt het Protocol Coördinatie Calamiteiten Nederlandse Alarmcentrales in werking (de ‘Rode Telefoon’). Dan neemt de dienstdoende alarmcentrale de coördinatie op zich van hulpverlening ter plaatse, repatriëring, dossier-afhandeling en informatievoorziening. Elk jaar is dit een van de 4 grote Nederlandse alarmcentrales (SOS International, Allianz, Eurocross en ANWB). Dit protocol ontstond na de vliegtuigramp op het vliegveld van Faro (Portugal, 1992), toen er door ‘te veel’ hulpverlening niet adequaat gewerkt kon worden.

‘Alarmcentrale in optima forma’

‘Het draaien van een ‘calamiteitenjaar’ zien we als een grote verantwoordelijkheid,’ zegt Marco Vianen, directeur a.i. SOS International. ‘Als zo’n calamiteit zich voordoet, brengen we de situatie in kaart en leggen we contact met ziekenhuizen in de buurt, met de Nederlandse ambassade en onze buitenlandse partners. Er gaat waar nodig een hulpverleningsteam naar het getroffen gebied en de medewerkers hier in Amsterdam staan gedupeerden en hun naasten te woord. Het zijn soms aangrijpende situaties. Tegelijkertijd is dit ook het mooiste werk – de alarmcentrale in optima forma.’

Van melding tot afsluiting

Nog geen 3 weken in het bezit van de Rode Telefoon moest SOS International al 600 Nederlanders uit Sri Lanka repatriëren na een reeks bloedige aanslagen. Een tweede calamiteit volgde in oktober toen 25 Nederlandse toeristen in Tanzania werden aangevallen door een enorme zwerm honingbijen (zie kaders). Maar niet alles loopt uit op een calamiteit waarvoor SOS International in actie moet komen. Zoals in het geval van de ernstige demonstraties en protesten in het Zuid-Amerikaanse Ecuador, die gepaard gingen met plunderingen en geweld. Tientallen Nederlanders zouden vastzitten in een hotel. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken kwam met een negatief reisadvies. Voor SOS International aanleiding om een ‘Melding mogelijke calamiteit’ uit te sturen naar de andere alarmcentrales en naar het ministerie, met het verzoek meldingen over Nederlanders in Ecuador door te geven. Daags daarna werd duidelijk dat het Ministerie van Buitenlandse Zaken geen noodtoestand signaleerde en dat reisverzekeringen een thuisreis onder deze omstandigheden niet zouden vergoeden. Hiermee hield de taak voor het Rode Telefoon-team op. SOS International stuurde een ‘Melding afsluiting calamiteit’ uit … en de rust keerde (tijdelijk) weer.

Coronaproof overgedragen

De komende 12 maanden is de ANWB Alarmcentrale de coördinerende alarmcentrale. ‘Normaal gesproken is de overdracht een bijzonder moment’, zegt Marco Vianen. ‘Graag hadden we de ‘Rode Telefoon’ dan ook symbolisch overhandigd aan de ANWB. Maar door de huidige beperkende maatregelen kan dat moment dit jaar niet doorgaan. Daarom hebben we met een virtuele overdracht de ‘Rode Telefoon’ verhuisd en wensen we onze collega’s van de ANWB een eveneens relatief rustig jaar toe.’

15 meldingen, 2 grote calamiteiten

In de volgende gevallen gingen alle seinen op oranje bij SOS International, maar in slechts 2 gevallen rinkelde ook de Rode Telefoon.

April 2019 - Speedboten botsen in Antwerpen: meerdere Nederlanders gewond - Nederlanders massaal ziek door voedselvergiftiging in Milaan - Amsterdamse MBO-vakschool op studiereis met de bus; 30-35 personen ziek waarvan 16 kort opgenomen in ziekenhuis - Busongeluk Madeira: 28 doden voornamelijk Duitsers - Aanslagen Sri Lanka (zie kader) Mei 2019 - Schoolreisje Sarajevo/Bosnië met 14 zieken Juli 2019 - Hotelbrand Mallorca Whaley Beach - 11 zieken door noro-virus in resort op Ibiza

September 2019 - Overvallen Oeganda Oktober 2019 - Opstand Ecuador (zie hoofdverhaal) - Ongeluk met Nederlandse bus van Spanje naar Nederland; 10-15 mensen opgenomen in diverse ziekenhuizen - ‘Killer bees’ Tanzania (zie kader) November 2019 - Ongeluk met Flixbus in Noord-Frankrijk; 33 gewonden, geen Nederlanders - Mogelijk tropische lassa-virus onder Nederlandse studenten op reis 2020: - Reizigers gestrand tijdens zandstormen Canarische Eilanden - Wintersport en corona (zie kader)

Nederlanders in Tanzania doelwit van duizenden ‘killer bees’

Een groep van 25 Nederlandse toeristen is op rondreis door Tanzania. Tijdens een picknick in het wildreservaat Selous National Park, komen ze te dicht in de buurt van een bijenkorf, waarna de honingbijen hun gebied heftig verdedigen. Twintig mensen uit het reisgezelschap worden aangevallen door duizenden honingbijen. Eén reiziger komt om het leven, 3 anderen worden in kritieke toestand in het ziekenhuis opgenomen. SOS International wordt dezelfde dag nog geïnformeerd. ‘Als eerste inventariseren we de situatie met onze contactpersonen ter plaatse’, vertelt Taeco van Kampen, teammanager bij SOS International. ‘De volgende dag sturen we een arts, twee verpleegkundigen en een hulpverlener naar Tanzania. Zij bekijken wat de medische toestand van de Nederlanders is en wat de hulpvraag is. Vaak is er veel onduidelijkheid. Sommige reizigers willen hun vakantie voortzetten, anderen willen zo snel mogelijk naar huis. Ons team ter plekke beoordeelt in overleg met de collega’s in Amsterdam of er medisch gezien veilig gevlogen kan worden, en zorgt voor duidelijkheid. Er gaan dagelijks niet zo veel vluchten naar Tanzania, dus de terugreis vergt wat organisatie. Maar de getroffenen die dit willen en hiertoe in staat zijn, kunnen uiteindelijk verantwoord terug naar huis reizen.’

Na aanslagen Sri Lanka: 600 Nederlanders evacueren

Tijdens het Paasweekend 2019 wordt Sri Lanka opgeschrikt door bloedige aanslagen op kerken en hotels. Er zijn meer dan 300 doden en meer dan 500 gewonden te betreuren. De autoriteiten vrezen nieuwe aanslagen, waarop het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken het reisadvies aanscherpt naar ‘oranje’. De ANVR besluit Nederlandse toeristen die met een reisorganisatie op Sri Lanka zijn vanuit het Calamiteitenfonds een vervroegde terugreis aan te bieden. Individuele reizigers kunnen hier geen gebruik van maken, en omdat reisverzekeringen zulke situaties niet dekken, kunnen ze ook niet geëvacueerd worden. Dan besluiten de Nederlandse reisverzekeraars uit coulance de terugreis toch te vergoeden en komt SOS International in actie. ‘Met het oog op mogelijke vervolgaanslagen sturen we voor de zekerheid een team naar Sri Lanka’, aldus de woordvoerder van SOS International. ‘Het aantal Nederlanders dat gerepatrieerd moet worden is uitzonderlijk hoog: 600 mensen, maar gelukkig geen reizigers met medisch letsel. Dan moet je slagvaardig en creatief zijn: gaan we eigen vliegtuigen charteren of maken we gebruik van bestaande lijnvluchten? We krijgen het voor elkaar om voor iedereen een individueel ticket terug naar huis te regelen.’

Wintersport overschaduwd door corona

Buiten de Rode Telefoon om vormen wintersportvakanties normaal gesproken ‘hoogseizoen’ voor SOS International. Tussen de kerstvakantie en maart komt ongeveer 25% van alle meldingen uit de wintersportgebieden bij SOS International binnen. In januari en februari van dit jaar ligt dit aantal iets hoger dan normaal. SOS International noteert een lichte stijging van 3,3%, met name uit Oostenrijk en Italië: knieletsel, schouderletsel, polsfracturen en onderbeenfracturen. Slechts een klein deel betreft zware ongevallen, veroorzaakt door off-piste afdalingen of een ongelukkige stunt. Deze lichte stijging kan veroorzaakt zijn door de slechte sneeuwkwaliteit, waardoor meer wintersporters naar hoger gelegen pistes gaan, of door vermoeidheid omdat meer Nederlanders vaker en korter op wintersportvakantie gaan. Tijdens de voorjaarsvakantie verandert de hulpvraag echter. Het coronavirus zet de wereld stil; skipistes worden gesloten. Wintersporters met letsel kunnen niet direct gerepatrieerd worden, omdat grenzen dicht zijn, vliegvelden gesloten en ook ambulance-uitvoerders elke aanvraag kritisch beoordelen. Daarnaast stijgt het aantal meldingen van gestrande reizigers zonder letsel. Touroperators proberen hun gasten te repatriëren. Maar uiteindelijk slaan het Ministerie van Buitenlandse Zaken, de Nederlandse alarmcentrales en luchtvaartmaatschappijen de handen ineen om alle terugreisverzoeken te honoreren.

Wil je reageren of meer weten? Laat het ons weten.